RAPORT: (NIE)ZGODA NA PRZEKRACZANIE GRANIC

Raport: (Nie)zgoda na przekraczanie granic

Pobierz raport: (Nie)zgoda na przekraczanie granic. Badanie przemocy i dyskryminacji w Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza | (.pdf, 1,45MB)

Pobierz syntezę raportu: (Nie)zgoda na przekraczanie granic. Badanie przemocy i dyskryminacji w Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza | (.pdf, 508kB)

Raport (Nie)zgoda na przekraczanie granic. Badanie przemocy i dyskryminacji w Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza, powstał w wyniku badania socjologicznego przeprowadzonego w Akademii Teatralnej w Warszawie i Filii w Białymstoku na przełomie 2021 i 2022 roku. Badanie zrealizował zespół naukowców z Wydziału Socjologii UW pod kierownictwem dr hab. Julii Kubisy prof. UW i dr hab. Mikołaja Lewickiego na zlecenie Akademii Teatralnej. Jego celem była pogłębiona diagnoza zjawiska przemocy, dyskryminacji i przekraczania osobistych granic w procesie nauczania w Akademii, identyfikacja skali działań niepożądanych, wskazanie i wyjaśnienie ich źródeł na poziomie jednostkowym oraz na poziomie kultury organizacyjnej i wreszcie – sformułowanie rekomendacji do zmian.

Raport jest częścią szeroko zakrojonych działań na rzecz poprawy bezpieczeństwa studiujących, które Akademia prowadzi od 2018. Jako pierwsza z publicznych uczelni teatralnych już w 2019 roku zakazała fuksówki, wprowadziła Kodeks Etyki i stworzyła funkcję rzecznika praw studenckich.

W momencie fali internetowych call-outów, zainicjowanych wystąpieniem Anny Paligi w marcu 2021 roku, w Akademii problem ten już był zdiagnozowany, a uczelnia zaczęła realizować szereg działań na rzecz zmiany dotychczasowej kultury pracy i komunikacji.

23 marca 2021 roku wskazałem społeczności Akademii cztery najistotniejsze i najpilniejsze – na ten czas – zadania do zrealizowania, nakreślone i zaproponowane przez Rzeczniczkę Praw Studenckich dr hab. Agatę Adamiecką-Sitek. Były to:
1. Określenie zakresu zadań i kompetencji oraz umocowanie prawne komisji antymobbingowej w uczelni;
2. Zaproponowanie nowego podejścia do oceny pracy studiujących; kwestia informacji zwrotnej (feedbacku) rozumiana jako zagadnienie kluczowe;
3. Przygotowanie i przeprowadzenie badania jakościowego i ilościowego dotyczącego skali i charakteru zjawisk przemocowych, dyskryminujących, mobbingowych, molestatorskich w Akademii;
4. Przeprowadzenie warsztatów z przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji dla wszystkich członków społeczności uczelni.

Badanie realizowane przez zespół z Wydziału Socjologii UW prowadzone było równolegle do procesów zachodzących w Akademii. Raport stanowi zilustrowanie wiedzy i stanu świadomości członków społeczności akademickiej na moment przeprowadzania badania, a treści w nim zawarte wynikają wyłącznie z analizy materiału, który został pozyskany przez badaczy i badaczki w rozmowach i ankietach.

W chwili publikacji raportu Akademia jest już w innym punkcie – tak proceduralnym, jak świadomościowym – dlatego uznaliśmy, że konieczne jest wprowadzenie komentarzy do raportu (w części zawierającej rekomendacje), aby wskazać działania już zrealizowane lub podjęte przez Akademię i tym samym uniknąć wprowadzania w błąd odbiorców i odbiorczyń raportu (np.: wprowadzenie procedur antymobbingowych i antydyskryminacyjnych; przeprowadzenie pierwszych postępowań i ich ewaluacja; wprowadzenie nowych zasad ewaluacji zajęć praktycznych; częściowe wprowadzenie regularnych spotkań kadry w celu uwspólniania wiedzy na temat programu i kształcenia; wprowadzenie zajęć z pracy z emocjami; próby rozwiązania problemu przeciążenia osób studiujących).
Jednocześnie raport w takim kształcie (uchwycenie rzeczywistości sprzed niemal roku), wraz z pakietem rekomendacji wynikającym z momentu uchwycenia, pokazuje jasno, że wprowadzone w Akademii zmiany były właściwe. Daje także rozeznanie, co zostało już wykonane, które procesy zachodzą, gdzie możemy już ‘odhaczyć checkbox’, a których obszarów jeszcze nie tknęliśmy. Wreszcie, wskazuje dalekosiężne wyzwania, związane na przykład ze zmianą kultury komunikacji, które określają kierunek zmian, w jakim nadal konsekwentnie zamierzamy podążać.

W skład zespołu badawczego weszli i weszły: mgr Witold Chyło, mgr Marta Gospodarczyk, dr Justyna Orchowska (Kościńska), dr hab. Julia Kubisa prof. UW, dr hab. Mikołaj Lewicki, dr Adam Ostolski, mgr Alicja Palęcka, dr Wojciech Rafałowski, mgr Katarzyna Rakowska, mgr Katarzyna Słaby, mgr Kamil Trepka, mgr Feliks Tuszko.
Gorąco dziękujemy za zaangażowanie w pracę na rzecz zmian w Akademii i długotrwały dialog, w jakim pozostajemy, próbując lepiej zrozumieć potrzeby naszej społeczności i zaprojektować dalsze działania.

Prof. dr hab. Wojciech Malajkat
Rektor Akademii Teatralnej
im. A. Zelwerowicza w Warszawie

_____________________

Wstęp badaczek i badaczy Instytutu Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego do raportu

Przygotowując się do badań w Akademii Teatralnej w Warszawie, zdałyśmy sobie sprawę, że nie tylko w Polsce, ale także w naukowym obiegu międzynarodowym w naukach społecznych (nie tylko socjologii, ale także gender studies, antropologii, kulturoznawstwie) nie ma publikacji o badaniach przemocy i dyskryminacji w szkołach artystycznych. Dlatego postanowiłyśmy przeprowadzić kompleksowe badanie, które uchwyci wiele różnych perspektyw i doświadczeń obecnych wśród społeczności Akademii, uporządkuje je i rzetelnie przedstawi. Stąd też obszerny charakter raportu – dzięki temu można nie tylko poznać nasze wnioski, ale także analizować bardziej szczegółowe ustalenia. Badania w Akademii Teatralnej wyznaczą zatem punkt odniesienia w dyskusji, która dotyczyć będzie nie tylko tej uczelni, ale ogólnie szkół artystycznych.

Raport, który właśnie Państwo czytają, nie jest całościowym portretem instytucji – skupia się na bardzo specyficznym, dotąd nieporuszanym i trudnym aspekcie życia uczelni. Chcemy z całą mocą podkreślić, że społeczność, z którą prowadziliśmy wywiady, to osoby wyjątkowo zaangażowane i oddane nie tylko swemu zawodowi, ale także wspólnocie osób pracujących i studiujących w Akademii. Jednakże, z uwagi na charakter badania, w raporcie nieobecne są doświadczenia sukcesów, radości i satysfakcji, które pojawiały się w wywiadach, o ile nie były one powiązane z przekraczaniem granic. Dlatego obraz, jaki tworzy raport, jest perspektywą wyjątkowo krytyczną – odnosi się w głównej mierze do tego, co w życiu społecznym i uczelnianym Akademii Teatralnej najtrudniejsze i co nadal wymaga zmian.

Jako doświadczone badaczki, miałyśmy pewne obawy, że trudna wiedza, której dostarcza raport, może nie zostać do końca zaakceptowana jako diagnoza w społeczności Akademii i jako punkt odniesienia dla dyskusji o kulturze organizacyjnej i ewentualnych w niej zmianach. Obawy te okazały się niepotrzebne. Po bez mała rocznym procesie dopracowywania raportu, szeregu dyskusji o wynikach badania, działań zmierzających do realizacji zmian w Akademii i dyskusji o zjawisku przemocy i dyskryminacji w uczelni jesteśmy przekonani, że bierzemy udział w głębokiej zmianie organizacyjnej, dla której horyzontem nie jest Akademia, ale dyskusja o relacjach zawodowych i ich zmiana w całym polskim teatrze.

Julia Kubisa i Mikołaj Lewicki

KONDOLENCJE

Z wielkim żalem przyjęliśmy wiadomość o śmierci brata pracowniczki Biura Obsługi Toku Studiów w naszej Filii, pani Agnieszki Borusiewicz. Rodzinie i bliskim składamy najszczersze kondolencje z powodu utraty ukochanej osoby.

Pracownicy i studenci Akademii Teatralnej w Warszawie Filii w Białymstoku

IDĄ ŚWIĘTA…

Drodzy Państwo,

Przyjaciele naszej Uczelni,

Idą Święta…

Życzę pozytywnej energii, czasu bez trosk, poczucia bezpieczeństwa, prawdziwej i niezłomnej wiary w siebie i drugiego człowieka.

Niech Święta przyniosą ciepłą atmosferę w naszych domach i sercach, wytchnienie po kolejnym trudnym roku. Niech różnorodność będzie zaletą, zarówno jeśli chodzi o potrawy na wigilijnym stole, jak i w życiu, w odniesieniu do osób nam bliskich i nie tylko.

Dobrego świętowania i nadziei.

Niech to będą piękne Święta!

Prorektorka Marta Rau wraz ze społecznością Filii Akademii Teatralnej w Białymstoku

PIERWSZY ROK I ŚWIĄTECZNE ŻYCZENIA

Dzielimy się z Wami filmowymi życzeniami świątecznymi, przygotowanymi, jak tradycja nakazuje, przez osoby studiujące na pierwszym roku.

W piosence, która znalazła się w filmie, jak refren powraca fraza „żywa forma”. I tu wracamy do misji założycielskiej świętej pamięci prof. Krzysztofa Raua: dopóki młodych ludzi będzie pociągać forma i będą chcieli ją ożywiać, dopóty lalkarstwo będzie sztuką żywą.

A zatem życzymy sobie i wszystkim szkołom lalkarskim oraz aktorskim dobrej formy na Święta!

Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie

Akademia Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie

Akademia Sztuk Teatralnych – Filia we Wrocławiu

Akademia Sztuk Teatralnych – Wydział Teatru Tańca w Bytomiu

Szkoła Filmowa w Łodzi / PWSFTviT

Szkoła Filmowa im. Krzysztofa Kieślowskiego w Katowicach

Warszawska Szkoła Filmowa

Państwowe Policealne Studium Wokalno- Aktorskie w Gdyni

Studium Aktorskie im. Aleksandra Sewruka w Olsztynie

Szkoła Aktorska Haliny i Jana Machulskich przy PO ASSITEJ

Studium aktoRstudio Lart studiO – Szkoła Aktorska

Studio Aktorskie Harmonic

Studio Aktorskie STA

Doris Team

Teatr BAZA

Masterclassy Beaty Fudalej

Waligórki

ŻEGNAMY PROF. KRZYSZTOFA RAUA

Z niewypowiedzianym smutkiem przyjęliśmy wiadomość o śmierci prof. Krzysztofa Raua, założyciela naszej białostockiej uczelni, prorektora, wieloletniego wykładowcy; Człowieka, dzięki któremu Białystok nazywany jest „stolicą polskiego lalkarstwa”; wreszcie Taty Marty Rau, prorektorki ds. naszej Filii, której z głębi serca składamy najszczersze wyrazy współczucia.

Kondolencje składamy także Małżonce Zmarłego Pani Bernadecie Rau oraz pozostałym członkom Rodziny.

Dziś teatr stracił wielkiego Mistrza ożywionej formy i Artystę lalkarza. Jego działalność artystyczna i organizacyjna przez dekady wpływała na polską rzeczywistość teatralną, przekształcała ją i rozwijała. Krzysztof Rau odcisnął swoje piętno na wielu zespołach teatralnych w całym kraju, kształcił i inspirował rzesze lalkarzy, wytyczał nowe szlaki w działalności teatrów instytucjonalnych i niezależnych, ale przede wszystkim otwierał swoimi spektaklami kolejne drzwi przed teatrem lalek.

Właściwie trudno w tym smutnym momencie przecenić – to z pewnością, ale i rzeczowo ocenić absolutnie imponującą skalę dokonań i spuścizny Krzysztofa Raua. Niech przyszłość odda temu wybitnemu Twórcy sprawiedliwość, na jaką zasługuje. W sercach naszej uczelnianej społeczności profesor Krzysztof Rau pozostanie na zawsze. Dziękujemy za wszystko.

______________

Wystawienie ciała Profesora odbędzie się 27 grudnia od godz. 8:00 w domu pogrzebowym Szymborscy przy ul. Artyleryjskiej. Nabożeństwo żałobne i pogrzeb rozpoczną się o godz.11:00 na Cmentarzu Farnym przy ul. Władysława Raginisa w Białymstoku. Zgodnie z wolą Rodziny, ewentualne oficjalne pożegnania odbędą się przy grobie Zmarłego, nie zaś w kaplicy cmentarnej – mikrofon będzie zapewniony.

______________

Krzysztof Rau urodził się 1 lipca 1937 roku w Pułtusku. Był reżyserem, aktorem lalkarzem, dramatopisarzem i autorem scenariuszy. Zdał egzamin na aktora lalkarza (1962), ukończył również polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim (1968). Jako aktor był związany z Teatrem Lalki i Aktora „Marcinek” w Poznaniu, gdańską Miniaturą oraz Białostockim Teatrem Lalek, którym również kierował jako dyrektor naczelny i artystyczny przez 21 lat (1969 – 1990). W późniejszych latach pełnił funkcję dyrektora warszawskiego Teatru Lalka (1989 – 1992) oraz Teatru Lalek „Banialuka” w Bielsku-Białej (1997 – 2000). Był również założycielem (w 1992 roku) prywatnego zespołu teatralnego – Teatru 3/4-Zusno z siedzibą na Suwalszczyźnie, za działalność którego w 1997 roku otrzymał Paszport „Polityki”.

Swoje najważniejsze spektakle zrealizował kierując Białostockim Teatrem Lalek. Miał niezwykle istotny wkład w kształtowanie tego teatru. Zainicjował m.in. Scenę dla Dorosłych (1972) oraz Scenę Propozycji Aktorskich (1976). Zaprosił do współpracy znakomitych twórców, m.in. Jana Wilkowskiego, Adama Kiliana, Aliego Bunscha, Wiesława Jurkowskiego, Wojciecha Wieczorkiewicza, Jana Berdyszaka. Za jego dyrekcji debiutowali znani i cenieni artyści – Piotr Tomaszuk, Włodzimierz Fełenczak, Tadeusz Słobodzianek, Mikołaj Malesza. Zainicjował również budowę gmachu dla Białostockiego Teatru Lalek, ukończoną w 1979 roku. Był to pierwszy w Polsce profesjonalny budynek stworzony z myślą o potrzebach sceny lalkowej.

W samym BTL-u Krzysztof Rau wyreżyserował ponad trzydzieści spektakli, pośród których największymi sukcesami okazały się: “Tymoteusz Rymcimci” Jana Wilkowskiego (1972), “Wesołe Koguciki” Atanasa Moczurowa (1972), “Kartoteka” Tadeusza Różewicza (1972), “Sześć małych pingwinów” Borisa Apriłowa (1978) i “Nim zapieje trzeci kur” Wasilija Szukszyna (1983).

Jego zainteresowanie pracą aktora lalkowego na scenie i ogromna determinacja doprowadziły do powołania w 1974 roku 3-letniego Studium Aktorskiego Teatru Lalek przy BTL, przekształconego rok później w białostocki Wydział Lalkarski Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie (obecnie białostocka Filia Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie). Był prorektorem tej placówki, nauczał wielu kluczowych dla teatru ożywionej formy przedmiotów.

21 października 2003 otrzymał tytuł profesora sztuk teatralnych.

Jak pisał Krzysztof Rau w niepublikowanych dotąd wspomnieniach o początkach kształcenia lalkarzy w Białymstoku: „Wydawało się nam, że jeżeli przyjmiemy dwudziestu młodych ludzi do przyteatralnego studium, poświęcimy im trzy lata ze swego życia, żeby później przez następne trzydzieści budować razem teatr, to będzie to rachunek korzystny dla nich i dla nas wszystkich, a przede wszystkim dla teatru z którym się identyfikowaliśmy. Jako ówczesny szef Białostockiego Teatru Lalek podjąłem wytrwałe peregrynacje po ludziach i po urzędach by zamiar wcielić w życie.”

Misja okazała się bardzo trudna i pełna nieoczekiwanych zwrotów akcji, o czym z pewnością kiedyś opowiemy więcej, ale ostatecznie zakończyła się powodzeniem: w 2024 roku nasza uczelnia, której początek dała niezmącona wiara Krzysztofa Raua w kształcenie lalkarzy w Białymstoku, będzie obchodzić jubileusz 50-lecia istnienia.

Fot. Katarzyna Pietruska

POŚMIERTNA WYSTAWA PIOTRA KANIEWSKIEGO

Plakat towarzyszący wystawie zdjęć Piotra Kaniewskiego. Czarno-biały zdjęcie portretowe kobiety stojącej przodem do widza i zasłaniającej jedno oko małym aparatem fotograficznym. Głowę kobiety okala okrąg narysowany na ścianie za nią, kojarzący się z aureolą. Plakat zawiera informacje o wystawie.

13 października 2022 mija rok od śmierci naszego absolwenta, Piotra Kaniewskiego “Ringa” – aktora, fotografa i nauczyciela. Aby uczcić Jego pamięć 22 października w kawiarni Kawałyksztuki w Warszawie, ul. Marszałkowska 8, zostanie otwarta wystawa zdjęć Piotra: portretów i aktów pt. “PodpatrzOne. Kobiety w obiektywie”. Wystawa będzie czynna przez około miesiąc.

Zdjęcie pochodzi z profilu facebookowego Piotra Kaniewskiego

Czarno-białe zdjęcie przedstawiające Piotra Kaniewskiego. Dojrzały mężczyzna z brodą z bandaną na głowie i skórzanej kurtce.

KONDOLENCJE

Z ogromnym smutkiem przyjęliśmy wiadomość o śmierci taty naszej pracownicy, pani Agnieszki Ekiert. Łącząc się myślami z rodziną i bliskimi, składamy najszczersze kondolencje z powodu straty.

Pracownicy i studenci Akademii Teatralnej w Warszawie Filii w Białymstoku

MARCIN BARTNIKOWSKI Z NOWYM TYTUŁEM

Zdjęcie przedstawia aktora Marcina Bartnikowskiego leżącego w białym siatkowym hamaku. Najbliżej patrzącego znajduje się nieostry kształt podeszwy sportowego buta, na kolejnym planie widać całą sylwetkę mężczyzny ubranego w jasny strój. Na jego piersi leżą czerwone pióra i zielone liście. Twarz w okularach widzimy z półprofilu, wyraża dezaprobatę. Tło jest ciemne. Z prawej strony widać fragment stołu, na którym stoją m.in. metalowa miska oraz szklanka.

Zdjęcie ze spektaklu “Tutli-Putli – kto jest dziki?”: Katarzyna Chmura 

Miło nam poinformować, iż w nowy rok akademicki wchodzimy z powiększoną obsadą profesorską!

Z serca gratulujemy naszemu wykładowcy Marcinowi Bartnikowskiemu otrzymania nominacji na profesora tytularnego podpisaną przez Prezydenta RP 4 lipca 2022 roku i życzymy sukcesów na kolejnym etapie drogi zawodowej!

Marcin Bartnikowski to aktor i dramaturg. Założyciel teatru Kompania Doomsday oraz Teatr Malabar Hotel, gdzie pełni funkcję kierownika artystycznego. Zagrał w około 30stu spektaklach Malabaru, Kompanii Doomsday i w gościnnych teatrach Warszawy, Białegostoku i Gniezna. Jak sam o sobie pisze, jest entuzjastą malabarskich klimatów.

W naszej uczelni uczy studentki i studentów m.in. pracy nad rolą i sztuki interpretacji.

PREMIERA: MAMA

Zdjęcie przedstawia białą, kwadratową poduszkę na czarnym tle. Na poduszkę naszyto prosty kształt popiersia małej dziewczynki w niebieskiej bluzce i żółtych włosach związanych w dwa koczki po bokach twarzy.

W najbliższą niedzielę, 25 września o godz. 16:00 w sali 214 Teatru Szkolnego im. Jana Wilkowskiego, zaprezentujemy premierowo dyplomowy spektakl reżyserski studentki V roku reżyserii Moniki Woronicz pt. “Mama”. 

„Ale ta baza zupełnie różniła się od tych, które budowałyśmy wcześniej. Nie było tu firanek, krzeseł, naszego stołu. Był chłód i beton. Wybuchła wojna.” [1]

Pewnego dnia życie kilkuletniej Zosi wywraca się do góry nogami. Musi porzucić swój dom, zabawki, zapach gorącego kakao. Mama ukrywa ją w piwnicy, nikt nie może się dowiedzieć, że mieszka tu dziewczynka.
Czy w tej sytuacji można z radością poznawać świat?
Jak radzić sobie z nauką czytania, gdy konkretne litery kojarzą się jedynie ze słowami budzącymi niepokój i grozę?
W jaki sposób oswajać tęsknotę i samotność?

Spektakl podkreśla wartość relacji i przybliża młodym widzom emocje, które na co dzień przeżywają dzieci zmuszone żyć w trudnej, wojennej rzeczywistości.

MAMA
Spektakl dyplomowy Moniki Woronicz, studentki kierunku reżyseria teatru lalek Akademii Teatralnej. Spektakl koprodukowany przez Fundację EDUARTIS i Akademię Teatralną w Warszawie ze środków Funduszu na Start.

scenariusz i reżyseria: Monika Woronicz
scenografia: Magdalena Dąbrowska
muzyka: Kama Salach
występuje: Katarzyna Hodana
czas trwania: 50 min
wiek: 
od 8 r.ż.
premiera: 25 września 2022, godz. 16:00, Teatr Szkolny im. Jana Wilkowskiego, s. 214

Scenariusz inspirowany tekstami: „Mama zawsze wraca” Agaty Tuszyńskiej, „Zaklęcie na w” Michała Rusinka, „Teraz tu jest nasz dom” Barbary Gawryluk, „Kiedy trzeba uciekać” Pimma van Hesta, „Asiunia” Joanny Papuzińskiej, „Czy wojna jest dla dziewczyn?” Pawła Beręsewicza

[1] Fragment scenariusza spektaklu

Plakat: Karolina Krot

Plakat spektaklu przedstawia prosty, jakby dziecięcy rysunek zarysu buzi dziewczynki bez twarzy z włosami zaplecionymi w dwa koczki bo bokach oraz kołnierzykiem pod szyją. Powyżej kształtu buzi widnieje napis MAMA oraz białe piórko. Poniżej znajduje się lista realizatorów wyszczególniona w artykule.

Fot. Hubert Pezowicz

KONKURS EDUINSPIRATOR

Zapraszamy do wzięcia udziału w konkursie EDUinspirator przeznaczonym dla osób zaangażowanych w realizację międzynarodowych projektów edukacyjnych prowadzonym przez Narodową Agencję Programu Erasmus+ oraz Europejski Korpusu Solidarności. 

EDUinspirator to osoba, która podejmuje dodatkowe inicjatywy oraz pracę na rzecz osób trzecich, przyczynia się do ich sukcesu oraz pomaga rozwinąć im nowe umiejętności.

W kategorii Młody EDUinspirator wyróżnione zostaną osoby, które dzięki uczestnictwu w projektach edukacyjnych, wpływają na otaczającą rzeczywistość. Młodym EDUinspiratorem może zatem zostać: Uczeń, Wolontariusz czy Student, którzy dzięki udziałowi w projekcie rozpoczęli swoja przygodę z działalnością edukacyjną. Jeśli jesteś to Ty – zgłoś się do konkursu.

Uczestnicy zgłaszają się indywidualnie, wypełniając internetowy formularz zgłoszeniowy na stronie EDUinspiracje.org.pl.

Zgłaszać można się tylko do 15 września 2022!

Kliknij i poznaj wszystkie szczegóły konkursu.